29 Mart 1937 Tarihli Akşam Gazetesi Sayfa 1

 Ispanya, Avrupa harbine sebep © olur mu? “Sokakta kavga eden iki kişiyi görüp ayırmağa en eski zamanlardan beri insanlık...
Metin içeriği (otomatik olarak oluşturulmuştur)

Ispanya, Avrupa harbine sebep © olur mu? “Sokakta kavga eden iki kişiyi görüp ayırmağa en eski zamanlardan beri insanlık ahlâkının basit kaldesidir. Horoz dövüştürüp seyretmek bu ahlâkın azçok tereddiye uğramış şeklidir. Yüzbinlerce insan boğuşmasından hüsüle gelen faclayı seyretmekten hoşlanmak, son asır politikasının beynelmilel prensip diye kabul ettiği korkunç ahlâk kaygısızlıklarından biridir. İspanyada aile kavgası diye başlajyan dahili harb, yürekleri parçalıyan kanlı ve acayib bir macera şeklinde dokuz aydır sürüp gidiyor. Bütün medeni dünya ebir memleketin iç öz işlerine karışılmas!» düstüru arkasına gizlenerek bu dehşet verici boğuşmayı durdurmaya çalışmıyorlar. Hakikatte, at yarışlarında, boğa güreşlerinde olduğu gibi devletlerin hepsi, sade seyirei değillerdir. karşılıklı bahse tutuşmuşlardır. Ortaya konan menfaat bahsi —büyüktür; Şu veya bu tarafın yenmetinde yenilmesinde iki taraflı devlotlerin büyük hyıpluı yahut- b—“ zançları olâcaktır. 5 Memleketini ve vatandaşlarını ecnebi askerine vurduran general Früncomun galebe çalması faşist rejimin «ve Rusya, Fransa aleyhtarı kuvvetlerin Akdenizin batı kapısında yerleşmesi demektir. İngiltere ile Fransa, Rusya bundan dolayı hükümet kuvvetlerinin galebesini istiyorlar, Fakat, her iki tarafa edilen gizli açık yardımlar, bugünkü ihtiraslar ne olursa olsun, bundan dolayı ortalığın karışacağına inanmamak lâzımdır. İspanya işinde de tıpkı Habeş harbinde olan olacaktır: Herkes sonunda, galibin arkasından gidecektir. Avrupa, esasen dalmi harb sebepleri ortasında yaşıyor. Her bünyede bulunan mikroplar gibi, harb, sebep veya vesile değil, fırsat ve zaman bekliyor. Avrupa harbi için ne sebep, ne vesile eksiktir. Eksik olan küvvet ve cesarettir. Kuvvetler ve hazırlıklar tamam olunca, Avrupa harbi İspanya ihtilâli kadar mühim bir vesile dahi beklemiyecektir, En basit, en sezilmez bir hadiseden, adetâ kendi kendine çıkıverecektir. Bugünkü patırdılar kuru gürültüden — ibarettir. İspanya dövüşü, Müstakbel harbin kuvvet müvazenesini hazırlayan amillerden yalnız biridir. *akk